Λύρα

Στην Ελλάδα συναντάμε δύο τύπους λύρας: την κρητική ή νησιώτικη λύρα και την ποντιακή. Το παίξιμο της κρητικής λύρας έχει μια πρωτοτυπία. Ο λυράρης δεν πιέζει τις χορδές με το δάχτυλο, αλλά ακουμπάει το νύχι του πλάι στην χορδή. Το δοξάρι της λύρας έχει συνήθως στερεωμένα πάνω του μικρά κουδουνάκια που λέγονται γερακοκούδουνα και ηχούν κρατώντας τους ρυθμούς ανάλογα με την κίνηση του δοξαριού. Το στόλισμα της λύρας που μπορεί να είναι σκαλισμένα σχήματα στην πλάτη της σκάφης, είναι πάντα μια ατέλειωτη πρόκληση στην έμπνευση των κατασκευαστών να την κάνουν πολύ όμορφη.

Κρητική Λύρα

Τη συναντάμε στην Κρήτη, στα Δωδεκάνησα και στη Β. Ελλάδα (Μακεδονία και Θράκη). Κατασκευάζεται από μουριά, καρυδιά, αχλαδιά κ.λ.π., το ηχείο της μοιάζει με αχλάδι κομμένο κάθετα και έχει τρείς χορδές κουρδισμένες κατά πέμπτες καθαρές: σολ-ρε-λα. Ο λυράρης (λυριτζής ή λυριστής), όταν παίζει τη λύρα του καθιστός, την ακουμπάει στο αριστερό του πόδι, όρθια ή λίγο πλάγια. Όταν παίζει όρθιος, στηρίζει τη λύρα του στη ζώνη του ή απλά την κρατάει όρθια.
Οι αρχές της λύρας τεκμηριώνονται από τον 9ο αιώνα στο βυζάντιο. Ο ήχος της κρητικής λύρας μας θυμίζει εκείνον των αρμονικών (φλαουτάτα) που παράγει το βιολί. Αυτό συμβαίνει γιατί ο λυράρης δεν πατάει τις χορδές με τα δάχτυλά του αλλά τις ακουμπάει με τα νύχια του από τα πλάγια. Η τεχνική αυτή πλησιάζει εκείνη της παραγωγής των τεχνητών αρμονικών.

Ποντιακή Λύρα

Λέγεται και κεμεντζές ή καυκασιανή λύρα. Έχει μακρόστενο ηχείο, κατασκευάζεται από μουριά, καρυδιά, αχλαδιά κ.λ.π. και έχει τρείς χορδές κουρδισμένες κατά τέταρτες καθαρές. Ο κεμεντζετζής παίζει τη λύρα του όπως ο λυράρης, αλλά τις χορδές τις πατάει με την ψύχα των δαχτύλων του και όταν παίζει τη μελωδία πατάει συγχρόνως και την διπλανή χορδή, δηλαδή η μελωδία συνοδεύεται με μια τέταρτη καθαρή χαμηλότερα.

2018-04-22T21:05:48+00:00